ബെംഗളൂരു: ലോകത്തിന്റെ സിലിക്കൺ വാലി എന്ന് ഇന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ബാംഗ്ലൂർ നഗരത്തിന്റെ അടിത്തറ പാകിയത് 489 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് നാദപ്രഭു കെമ്പെഗൗഡ (1510-1569) എന്ന ഭരണാധികാരിയായിരുന്നു. 1537-ൽ അദ്ദേഹം വിഭാവനം ചെയ്ത ആസൂത്രിത ഭരണസംവിധാനവും സംരംഭകത്വ പ്രോത്സാഹനവും പ്രകൃതിസൗഹൃദ നഗരവികസന ആശയങ്ങളുമാണ് ഇന്നത്തെ ആഗോള മഹാനഗരമായി ബാംഗ്ലൂരിനെ വളർത്തിയത്.
അക്കാലത്ത് കേവലം 2 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്റർ വിസ്തീർണ്ണത്തിൽ കെമ്പെഗൗഡ പണിതുയർത്തിയ കോട്ടയും നഗരവും ഇന്ന് 800 ചതുരശ്ര കിലോമീറ്ററിലധികം വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്നു. 400 മടങ്ങിലധികം വളർന്ന ഈ നഗരം ഇന്ന് എല്ലാ ജാതിയിലും മതത്തിലും പെട്ട ആളുകൾക്ക് അഭയകേന്ദ്രമാണ്. അക്കാലത്തെ വലിയ ആനകൾക്ക് പരസ്പരം തട്ടാതെ കടന്നുപോകാൻ തക്കവിധം വീതിയുള്ള റോഡുകളാണ് അദ്ദേഹം നിർമ്മിച്ചത് എന്നത് ഭാവിയിലെ ഗതാഗതക്കുരുക്ക് അദ്ദേഹം മുൻകൂട്ടി കണ്ടിരുന്നു എന്നതിന് തെളിവാണ്.
വേട്ടയാടലിൽ ജനിച്ച സ്വപ്നനഗരി
വിജയനഗര സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സാമന്തനായിരുന്ന കെമ്പെഗൗഡ തന്റെ പഴയ തലസ്ഥാനമായ യെലഹങ്കയിൽ നിന്ന് പുതിയൊരു നഗരം നിർമ്മിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചതിന് പിന്നിൽ ആവേശകരമായ ഒരു ചരിത്രമുണ്ട്. ഒരിക്കൽ ഇന്നത്തെ സെൻട്രൽ കോളേജിനും കണ്ഠീരവ സ്റ്റേഡിയത്തിനും ചുറ്റുമുള്ള വനപ്രദേശത്ത് വേട്ടയാടാൻ പോയ അദ്ദേഹം അത്ഭുതകരമായ ഒരു കാഴ്ച കണ്ടു. ഒരു സാധാരണ മുയൽ തന്നേക്കാൾ ശക്തരായ വേട്ടനായ്ക്കളെ ധീരമായി തിരിച്ചോടിക്കുന്നതായിരുന്നു അത്.
ഈ മണ്ണ് ധീരരുടേതാണെന്നും സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സുരക്ഷയ്ക്കും വ്യാപാരത്തിനും ഭാവി തലമുറകൾക്കും ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ സ്ഥലം ഇതാണെന്നും അദ്ദേഹം ഉറപ്പിച്ചു. നയതന്ത്രപരമായി ഉയർന്ന പീഠഭൂമിയിലുള്ള ഈ പ്രദേശം ശത്രു ആക്രമണങ്ങൾ തടയാൻ അനുയോജ്യമായിരുന്നു. തുടർന്ന് വിജയനഗര രാജാവായ അച്യുത റായയുടെ അനുമതിയോടെ 1537-ൽ അദ്ദേഹം നഗരനിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു.
സാമ്പത്തിക ദീർഘവീക്ഷണവും വിപണികളും
വെറുമൊരു ഭരണകേന്ദ്രം എന്നതിലുപരി നഗരത്തെ ഒരു സ്വയംപര്യാപ്ത സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രമാക്കാനാണ് കെമ്പെഗൗഡ ശ്രമിച്ചത്. ജനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണത്തിനായി അദ്ദേഹം കോട്ടയ്ക്കുള്ളിൽ വിവിധ തൊഴിലുകളെ അടിസ്ഥാനമാക്കി 64-ലധികം ‘പീറ്റുകൾ’ അഥവാ വിപണികൾ വ്യവസ്ഥാപിതമായി സൃഷ്ടിച്ചു. പ്രധാന വാണിജ്യ കേന്ദ്രങ്ങളായി ചിക്കപേട്ടും ദൊഡ്ഡപേട്ടും മാറി. അക്കിപേട്ട്, റാഗിപേട്ട്, അരലെപേട്ട്, ബാലെപേട്ട്, കുംബാരപേട്ട് എന്നിവ വിവിധ ഉൽപന്നങ്ങളുടെ വ്യാപാരത്തിനായി സമർപ്പിച്ചു. പച്ചക്കറികൾക്കും പൂക്കൾക്കുമായി തിഗലാർപേട്ടും, എണ്ണ ഉൽപാദനത്തിന് ഗാനിഗരപേട്ടും, ഉപ്പ് വിൽപ്പനയ്ക്കായി ഉപ്പാർപേട്ടും, സ്വർണ്ണവ്യാപാരത്തിനായി നാഗർത്തപേട്ടും അദ്ദേഹം മാറ്റിവെച്ചു. പരസ്പരാശ്രിതമായ ഈ വിപണി ശൃംഖലകൾ പഴയ ബാംഗ്ലൂരിൽ ഇപ്പോഴും സജീവമായി നിലനിൽക്കുന്നു.
അത്യാധുനിക ജലസംരക്ഷണ ശൃംഖല
പ്രധാന നദികളൊന്നും ഒഴുകാത്ത ബാംഗ്ലൂരിൽ ഭാവിയിൽ ജലക്ഷാമം ഉണ്ടാകാതിരിക്കാൻ നൂറു കണക്കിന് തടാകങ്ങളാണ് കെമ്പെഗൗഡ നിർമ്മിച്ചത്. ഒരു തടാകം നിറഞ്ഞാൽ അധികജലം രാജകാലുവ വഴി അടുത്ത തടാകത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന തരത്തിലുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭൂഗർഭ ജലസംരക്ഷണ ശൃംഖല അത്യാധുനികമായിരുന്നു. കെമ്പാമ്പുധി, ഹലസുരു, കരഞ്ചിക്കരെ, സമ്പാംഗി, സിദ്ധനക്കട്ടെ, ഗിദ്ദപ്പന, ജക്കരായണ, ദൊമ്മലുരു, ബെല്ലന്ദൂർ, ലാൽബാഗ് തടാകങ്ങളും ഇന്നത്തെ മജസ്റ്റിക് ബസ് സ്റ്റാൻഡ് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ധർവംബുധി തടാകവും ഇതിന്റെ ഭാഗമായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടതാണ്. ഈ തടാകങ്ങൾ നഗരത്തിലെ ജലസമൃദ്ധിയും കൃഷിയും ഉറപ്പാക്കി.
പ്രതിരോധവും സാംസ്കാരിക പൈതൃകവും
നഗര സുരക്ഷയ്ക്കായി കെമ്പെഗൗഡ നിർമ്മിച്ച കോട്ടയ്ക്ക് ചുറ്റും മുതലകൾ നിറഞ്ഞ ആഴമേറിയ കിടങ്ങുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു. യെലഹങ്ക ഗേറ്റ്, ഹൽസൂർ ഗേറ്റ്, സോണാർബേസ് ഗേറ്റ് തുടങ്ങിയ പ്രതിരോധ കവാടങ്ങളും അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ചു. നഗരത്തിന്റെ നാല് ദിശകളിലായി അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച അതിർത്തി ഗോപുരങ്ങൾ ഭാവിയിലെ നഗരവളർച്ചയുടെ പ്രവചനങ്ങളായിരുന്നു. സദാശിവനഗർ (ഉത്തരം), ലാൽബാഗ് കുന്ന് (തെക്ക്), ഹലസുരു തടാകം (കിഴക്ക്), ഗവിപുരം (പടിഞ്ഞാറ്) എന്നിവിടങ്ങളിലാണ് ഈ ഗോപുരങ്ങൾ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നത്. ആരാധനാലയങ്ങൾ എന്നതിലുപരി സാംസ്കാരിക കേന്ദ്രങ്ങളായി മാറിയ ബസവനഗുഡിയിലെ കടു മല്ലേശ്വര, ഗവി ഗംഗാധരേശ്വര ക്ഷേത്രങ്ങൾ കെമ്പെഗൗഡയുടെ സാംസ്കാരിക സഹിഷ്ണുതയുടെയും ആത്മീയ ദർശനത്തിന്റെയും തെളിവുകളാണ്. നേർരേഖയിലുള്ള റോഡുകളും കൃത്യമായ നഗര ആസൂത്രണവും വഴി ലോകത്തിലെ തന്നെ അപൂർവമായ ഒരു വികസന മാതൃകയാണ് അദ്ദേഹം മാനവരാശിക്ക് സമ്മാനിച്ചത്.
